DEHB nedir sorusu, hem çocuklar hem yetişkinler için önemlidir. Dikkat, hareket ve dürtü kontrolü ile ilgilidir. Günlük hayatı, okulu ve işi etkileyebilir. Erken fark etmek, doğru destek için yardımcı olur.
DEHB nedir Nedir?
DEHB, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğudur. Beynin dikkat ve hareketi düzenleme biçimi farklıdır. Kişi tembel veya umursamaz değildir. Sorun, dikkat süresi ve dürtü kontrolü ile ilgilidir. Tanı, psikiyatri uzmanı veya çocuk psikiyatristi tarafından konur.
DEHB genelde çocuklukta başlar. Bazı kişilerde belirtiler yetişkinlikte de sürer. Şiddeti kişiden kişiye değişir. Her hareketli çocukta DEHB yoktur. Her dalgın kişi de mutlaka DEHB değildir.
DEHB nedir Belirtileri
Belirtiler üç ana grupta toplanır. Dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüselliktir. Her kişide bu gruplar farklı karışabilir.
- Dikkat eksikliği belirtileri: Detayları kaçırma sık görülür. Ödevleri, işleri yarım bırakma olur. Eşyaları sık kaybetme görülebilir. Zihni çabuk dağılabilir. Zaman yönetimi zor olabilir.
- Hiperaktivite belirtileri: Yerinde duramama öne çıkar. Sürekli kıpırdanma görülebilir. Uzun süre sakin oturmak zor gelir. Çok konuşma ve söz kesme olabilir. Çocuklarda tırmanma, koşma isteği fazladır.
- Dürtüsellik belirtileri: Sırasını beklemekte zorluk yaşanır. Düşünmeden konuşma olabilir. Acele karar verme sık görülür. Sonuçları tam düşünmeden hareket edilebilir.
Bu belirtiler tek başına yeterli değildir. Süreklilik göstermesi önemlidir. Okul, iş ve ev yaşamını etkilemesi gerekir. Tanı için uzman görüşü şarttır.
DEHB nedir Nedenleri
DEHB tek bir nedene bağlı değildir. Birkaç etken birlikte rol oynar. En önemli alan, beyin gelişimidir.
- Genetik etkenler: Ailede DEHB veya benzer sorun varsa risk artar. Bazı genler dikkat ve dürtü kontrolünü etkileyebilir. Ancak genetik, kader anlamına gelmez.
- Beyin yapısı ve işleyişi: Beynin bazı bölgelerinde farklılıklar görülebilir. Özellikle dikkat ve planlama alanları etkilenir. Beyin kimyasal maddelerinde de değişiklik olabilir.
- Çevresel etkenler: Gebelikte sigara, alkol, bazı riskler yaratabilir. Erken doğum ve düşük doğum ağırlığı da rol oynayabilir. Yoğun stresli çevre belirtileri artırabilir.
Yanlış ebeveynlik tek başına sebep değildir. Ancak uygun olmayan tutumlar belirtileri ağırlaştırabilir. Destekleyici ortam ise belirtileri hafifletebilir.
DEHB nedir İçin Ne Yapılmalı?
DEHB şüphesi varsa önce gözlem önemlidir. Okul, iş ve evdeki davranışlar not edilebilir. Ardından bir uzmana başvurmak doğru olur. Sadece internet testi ile tanı konamaz.
- Uzman değerlendirmesi: Çocuklar için genelde çocuk psikiyatristi görülür. Yetişkinler için yetişkin psikiyatristi uygundur. Gerekirse öğretmen ve aileden bilgiler alınır.
- Eğitim ve bilgilendirme: Ailelerin durumu anlaması çok önemlidir. Öğretmenlerin de temel bilgiye sahip olması faydalıdır. Kişi kendi güçlü yanlarını da tanımalıdır.
- Davranışsal ve eğitimsel destek: Zaman planı ve basit rutinler işe yarar. Ödevler küçük parçalara bölünebilir. Hatırlatıcı listeler ve görsel programlar yardımcıdır. Sakin, net ve kısa talimatlar daha iyi olur.
- İlaç tedavisi: Bazı durumlarda ilaç önerilebilir. Buna sadece psikiyatri uzmanı karar verir. Doz ve takip mutlaka doktor kontrolünde olur. İlaç herkes için şart değildir.
- Yaşam tarzı düzeni: Yeterli uyku ve düzenli beslenme önemlidir. Ekran süresini sınırlamak yararlı olabilir. Düzenli fiziksel aktivite dikkat için destek sağlar.
NOT: Bu bilgiler genel anlatım içindir. Tanı ve tedavi için mutlaka doktora başvurun.
DEHB nedir ile Yaşam
DEHB, kişiyi tanımlayan tek şey değildir. Birçok kişi yaratıcı ve enerjik olur. Doğru destekle okul ve iş hayatı iyi gidebilir. Güçlü yanlara odaklanmak önemlidir.
Rutinler hayatı kolaylaştırır. Ajanda, telefon hatırlatması işe yarar. Çalışma ortamını sade tutmak dikkati artırır. Küçük hedefler belirleyip adım adım ilerlemek faydalıdır.
Aile desteği motivasyonu artırır. Suçlayıcı değil, anlayan bir tavır önemlidir. Öğretmen ve iş arkadaşları ile açık iletişim fayda sağlar. Gerekirse psikolojik danışmanlık da düşünülebilir.
Sık Sorulan Sorular
DEHB sadece çocuklarda mı görülür?
Hayır, yetişkinlerde de görülebilir. Çocuklukta fark edilmemiş olabilir. Yetişkinlikte dikkat sorunları ile belirginleşir.
Her hareketli çocukta DEHB var mıdır?
Hayır, çocuklar doğal olarak hareketlidir. DEHB için süreklilik ve işlev kaybı gerekir. Tanı mutlaka uzman tarafından konmalıdır.
DEHB tamamen geçer mi?
Bazı kişilerde belirtiler yaşla hafifler. Bazılarında ise yetişkinlikte de sürer. Uygun destekle etkileri azaltılabilir.
DEHB zekâ geriliği anlamına gelir mi?
Hayır, DEHB zekâ ile ilgili değildir. Kişi çok zeki de olabilir. Sorun, dikkatin yönetilmesi ve planlamadadır.
İlaç kullanmak zorunlu mudur?
Hayır, her DEHB için ilaç gerekmez. Kararı doktor, belirtilerin şiddetine göre verir. Davranışsal ve eğitimsel destek her zaman önemlidir.
DEHB olan biri başarılı olabilir mi?
Evet, birçok başarılı kişinin DEHB öyküsü vardır. Doğru stratejiler ve destekle iyi bir yaşam mümkündür. Güçlü yönleri kullanmak burada kilittir.
