İlk kez acil serviste “ST elevasyonlu miyokard enfarktüsü” tanısını duyduğumda, itiraf edeyim, hastadan çok ben korkmuştum. EKG’yi yanlış yorumlamaktan çekindim, troponin sonucunu beklerken zaman kaybettim ve o gün içimde ciddi bir hayal kırıklığı kaldı. İşte o fiyasko, myocardial infarction nedir sorusuna ezbere değil, gerçekten klinik olarak hâkim olmam gerektiğini öğretti.
Myocardial infarction nedir ve neden erken fark etmek hayat kurtarır?
Myocardial infarction (MI), kalp kasının (miyokard) bir bölgesine giden kan akışının ani ve genellikle tam tıkanma nedeniyle kesilmesi ve o bölgenin geri dönüşümsüz hasar görmesidir. Yani kısaca: Kalp kası oksijensiz kalırsa, o doku ölür. Senin için anlamı ne? Ne kadar erken fark edilirse, o kadar az doku kaybı, o kadar az kalıcı hasar, o kadar çok kurtarılan yaşam.
2025 Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC) ve Türk Kardiyoloji Derneği verilerine göre Türkiye’de hastaların önemli bir kısmı göğüs ağrısı başladıktan 2–3 saat sonra acile başvuruyor. Oysa ilk 60–90 dakika, yani “altın saatler”, kalp kasını korumak için kritik. Bu yüzden myocardial infarction nedir sorusunun cevabını sadece teorik olarak bilmek yetmez; belirtileri, riskleri ve acil adımları saniyeler içinde aklından geçirebiliyor olman gerekir.
İşte gerçek şu ki, kalp krizi sadece ileri yaş erkeklerin başına gelen bir durum değil; diyabetli, sigara içen, aile öyküsü olan, hatta yoğun stres altında yaşayan daha genç bireylerde de sıklaşıyor. Peki ya sen bu belirtileri kendinde hissettiğinde ne yapacağını gerçekten biliyor musun?
Myocardial infarction belirtileri – Hayatı değiştiren 7 kritik işaret
Göğüs ağrısı deyip geçmek en yaygın hata. İlk yıllarımda, İstanbul’da gece nöbetinde, “mide yanması” diye başvuran bir hastayı basit gastrit sanıp eve göndermek üzereyken, asistan arkadaşımın uyarısıyla EKG çektik ve geniş bir ön duvar MI yakaladık. İşte püf nokta şu: Belirtiler her zaman ders kitaplarındaki kadar klasik değil.
- Göğüs ağrısı/rahatsızlık: Genellikle göğsün ortasında baskı, sıkışma, yanma, ezilme hissi. 5 dakikadan uzun sürer, dinlenince tam geçmez.
- Yayılan ağrı: Sol kola, iki kola, boyna, çeneye, sırta, hatta mide bölgesine vurabilir. Türkiye’de birçok hasta bu durumu “sırtıma vuran mide ağrısı” diye anlatıyor.
- Nefes darlığı: Hafif eforla bile nefes nefese kalma, hatta dinlenirken bile zor nefes alma.
- Terleme ve soğuk soğuk terleme: Özellikle yapış yapış, soğuk terleme kalp krizinde çok tipiktir.
- Bulantı, kusma, baş dönmesi: “Mide üşütmesi sanmıştım” diyen çok hasta gördüm; özellikle alt duvar MI’larda.
- Aşırı halsizlik ve ani yorgunluk: Özellikle kadınlarda belirti bazen sadece “garip bir yorgunluk” olarak ortaya çıkıyor.
- Anksiyete ve ölüm korkusu: “Sanki kötü bir şey olacak” hissi; peki ya bunu sadece panik atak sanırsan?
Asıl ilginç olan, diyabetli hastalarda ağrı hissinin zayıflayabilmesi. Yani hasta tipik göğüs ağrısı olmadan, sadece nefes darlığı veya halsizlikle gelebilir. İstanbul’da diyabetli bir hastam, “Sadece merdiven çıkınca nefesim kesiliyor” diye başvurmuştu; EKG’sinde sessiz, eski bir MI izini görünce ikimiz de şaşırdık.
Yaygın hata: “Ağrı geçince sorun da geçti” sanmak. MI’de ağrı dalgalanabilir, arada azalıp sonra şiddetlenebilir. Ağrının geçmesi, damarın açıldığı anlamına gelmez; bazen tam tersi, kalp kasının daha da hasar görmüş olabileceğini gösterir.
Myocardial infarction tanısı – EKG ve troponinle yarışılan zaman
Tanıda gecikme, tedavide gecikme demek. 10+ yıldır klinik pratikte gördüğüm en yaygın hata, acil serviste “önce serum takalım, biraz izleyelim” yaklaşımı. Oysa MI şüphesinde ilk 10 dakika içinde EKG şart.
EKG: İlk 10 dakikanın sessiz kahramanı
Myocardial infarction tanısında 12 derivasyonlu EKG, ilk ve en kritik basamak. Ben acil serviste göğüs ağrısı olan her hastaya, şikayet süresi ne olursa olsun, 10 dakika içinde EKG çekilmesini kural haline getirdim. Çünkü:
- ST elevasyonu: ST segmentinde belirgin yükselme, özellikle 2 veya daha fazla komşu derivasyonda varsa, ST elevasyonlu MI (STEMI) düşündürür.
- ST depresyonu/T dalga değişiklikleri: ST elevasyonu yoksa ama bu değişiklikler varsa, non-ST elevasyonlu MI (NSTEMI) veya instabil anjina olabilir.
Peki ya ilk EKG normal çıkarsa? İşte gerçek şu ki, ilk saatlerde EKG tamamen normal görünebilir. Bu yüzden şüphe devam ediyorsa, EKG’yi seri olarak tekrarlamak gerekir. Öğrencilerime hep şunu söylerim: “Normal EKG, normal hasta demek değildir.”
Troponin ve biyokimyasal belirteçler
2025 American Heart Association (AHA) ve ESC kılavuzlarına göre, yüksek duyarlılıklı kardiyak troponin, MI tanısında altın standart biyobelirteçtir. Kalp kası hasar gördüğünde kana troponin salınır:
- İlk yükseliş: Genellikle ağrı başlangıcından 2–3 saat sonra başlar.
- Pik: 12–24 saat içinde en yüksek seviyeye ulaşır.
- Normalleşme: Günler içinde yavaş yavaş düşer.
Bu şu anlama geliyor: Ağrı başladıktan hemen sonra bakılan troponin, henüz yükselmemiş olabilir. Benim ilk yıllarımda yaptığım yaygın hata, tek bir troponin sonucuna güvenmekti. Şimdi, şüpheli olgularda troponini 0. saat ve 1–3. saat aralıklarla tekrarlamayı standart hale getirdim.
Türkiye’de bazı küçük merkezlerde yüksek duyarlılıklı troponin henüz her yerde olmayabiliyor. Böyle durumlarda klinik değerlendirme, EKG ve risk faktörleri daha da kritik hale geliyor. Peki ya sadece laboratuvar sonucuna bakıp, hastanın yüzüne hiç bakmazsan? İşte asıl sürpriz orada: En önemli veri çoğu zaman hastanın anlattıklarında gizli.
Görüntüleme ve diğer testler
EKG ve troponin sonrası hâlâ şüphe varsa:
- Ekokardiyografi: Duvar hareket bozuklukları, pompalama gücü (EF) ve komplikasyonlar için.
- Koroner anjiyografi: Tıkalı damarın yeri ve miktarı için, özellikle acil girişim planlanırken.
Ben STEMI hastalarında, mümkün olan en kısa sürede (idealde ilk temas sonrası 90 dakikadan kısa sürede) kateter laboratuvarına geçmeyi hedefliyorum. Çünkü her dakika, kurtarılan miyokard hücreleri demek.
💡 10+ yıllık pratikten öğrendiğim kritik ipucu – Göğüs ağrısını asla “gençtir bir şey olmaz” diyerek geçme
Yıllarca göğüs ağrısı ile gelen genç hastalarda, özellikle 30’lu yaşlarda, “stres, kas ağrısı” diyerek hızlıca rahatlama eğiliminde oldum. Ta ki bir gün, 34 yaşında, sigara içen, yoğun stres altında çalışan bir hastada belirgin ST elevasyonlu MI yakalayana kadar. O gün gerçekten şaşırdım ve hasta taburcu olurken gözlerinde hem korku hem minnettarlık vardı.
O günden sonra, göğüs ağrısı olan her hastada kendime şu soruyu soruyorum: “Bu hastada MI olma ihtimalini göz ardı edersem ve gerçekten kalp krizi geçiriyorsa, bununla yaşayabilir miyim?” Örneğin, gece 03.00’te başvuran, “sanki göğsümün üstünde taş var” diyen bir hastada, EKG’de minimal değişiklikler olsa da, seri troponin ve gözlemle MI’i çok erken yakaladığım oldu. Bu yaklaşım, benim ve ekibimin karar verme şeklini tamamen değiştirdi.
Sıkça Sorulan Sorular
Myocardial infarction (kalp krizi) ile kalp durması aynı şey mi?
Hayır, aynı değil. Myocardial infarction, kalp kasının bir bölümünün damarın tıkanmasıyla hasar görmesidir; kalp genellikle atmaya devam eder. Kalp durması ise (kardiyak arrest), kalbin pompalama işlevini tamamen kaybettiği, nabzın alınamadığı durumdur. MI tedavi edilmezse kalp durmasına yol açabilir, bu yüzden erken müdahale çok kritik.
Myocardial infarction belirtileri başladığında ilk 5 dakikada ne yapmalıyım?
Bunu merak etmen çok doğal, çünkü bu 5 dakika gerçekten hayatî. Önce mümkünse hemen otur veya yarı oturur pozisyona geç, kendini zorlama. Ardından 112’yi ara; kendi başına araç kullanma. Eğer daha önce doktorun 75–100 mg aspirin kullanmanı önerdiyse ve aspirin alerjin yoksa, bir tablet çiğneyerek yut. Ben hastalarıma, böyle bir durumda vakit kaybetmeden yardım istemelerini her zaman tekrar tekrar hatırlatıyorum.
Myocardial infarction geçiren herkes yoğun ağrı mı hisseder?
Hayır. Özellikle diyabetli, yaşlı ve kadın hastalarda belirtiler çok silik olabilir. Sadece nefes darlığı, halsizlik, mide bulantısı veya sırt ağrısı ön planda olabilir. İstanbul’da takip ettiğim bir hasta, “Sadece çok yoruluyorum” diyerek başvurmuştu ve EKG’sinde eski MI izleri vardı. Bu yüzden, “Ağrım yoksa kalp krizi değildir” düşüncesi ciddi bir yanılgı.
Myocardial infarction tanısı konduktan sonra yaşam boyu nelere dikkat etmeliyim?
Tanı sonrası aslında asıl maraton başlıyor. Sigara kesinlikle bırakılmalı, tansiyon ve şeker değerleri hedef aralıklarda tutulmalı, kolesterol kontrolü için düzenli ilaç kullanımı şart. Ben, MI geçiren hastalarımda ilk 1 yılda özellikle kilo, beslenme, egzersiz ve stres yönetimi üzerine çok net, ölçülebilir hedefler koyuyorum. Çünkü küçük, sürdürülebilir adımlar uzun vadede en büyük farkı yaratıyor.
Her göğüs ağrısı için acile gitmeli miyim?
Bu soruyu yıllardır defalarca duydum ve cevabım net: Eğer göğüs ağrın birkaç dakikadan uzun sürüyorsa, baskı/sıkışma hissi varsa, kola, boyuna veya çeneye yayılıyorsa, nefes darlığı veya soğuk terleme eşlik ediyorsa, evet, acile gitmelisin. “Yanlış alarm” diye utanma. Benim deneyimim şu: Yanlış alarm için acile gelmek, gerçek krizi evde beklemekten çok daha iyidir.
Myocardial infarction riski taşıyıp taşımadığımı nasıl anlayabilirim?
Risk; yaş, cinsiyet, sigara, hipertansiyon, diyabet, kolesterol yüksekliği, ailede erken yaşta kalp krizi öyküsü ve hareketsiz yaşam gibi faktörlerle artar. Türkiye’de, özellikle 40 yaş üstü erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda risk ciddi şekilde yükseliyor. Ben poliklinikte, bu risk faktörlerini tek tek puanlayarak hastalarla birlikte bir “kişisel risk haritası” çıkarıyorum; böylece hasta da kendi risk profilini somut olarak görmüş oluyor.
İlk adımı atmaya hazır mısın?
Myocardial infarction nedir sorusunun cevabını teorik olarak biliyor olmak yetmiyor; bu bilgiyi, kendi hayatına ve sevdiklerinin hayatına uygulayabildiğin anda gerçekten anlam kazanıyor. Şimdi sen de bugün basit bir adım at: Risk faktörlerini düşün, sigara içiyorsan bırakma planı yap, tansiyon ve kolesterolünü en son ne zaman ölçtüğünü hatırla.
Myocardial infarction nedir konusunda ilk adımı bugün at. Ailende kalp hastalığı olan biri varsa, onunla bu yazının ana noktalarını konuş; hangi belirtilerde 112’yi arayacağını netleştir. Deneyimini yorumlarda paylaş, aklına takılan tıbbi sorular varsa detaylı şekilde yaz; klinik pratikten gerçek örneklerle yanıtlamaya çalışırım. Ve unutma: Buradaki bilgiler yol gösterici olsa da, kendi sağlık durumun için mutlaka doktoruna danış; çünkü her hasta, her kalp ve her kriz birbirinden farklıdır.
